Kiracı hakları, kısaca mülk sahibi ile kiralayan kişi arasındaki ilişkiyi düzenlemek için yasalarla belirlenen maddeler olarak özetlenebilir. Türkiye’ de, 2011 yılından bu yana “6570 Sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun” ile kiracıların sahip oldukları haklar yasalarla korunmaktadır. Bu yasalar çerçevesinde kiracı ve mülk sahibi ilişkileri belirli bir yönetmelik altında belirlenmiştir. Mutlaka bilmeniz gereken kiracı hakları ile ilgili yazımızı ve 2022 yılında da hala geçerliliğini koruyan yasal hakları aşağıda bulabilirsiniz.
Ana Hatlarıyla Mutlaka Bilmeniz Gereken Kiracı Hakları
Borçlar Kanunu gereğince kiracı ve mülk sahibi arasındaki kira sözleşmesi, artık bir senet sistemi gibi işlemektedir. Bir yeri kiralamadan önce şartları en ince ayrıntısına kadar okumak, kiracı açısından doğru olacaktır.
Türk hukukuna göre ev sahibinin kiracıya karşı olan sorumlulukları aşağıdaki maddeler, yasalar tarafından koruma altına alınmış durumdadır. Eğer kiracı, mülk sahibi ile problem yaşarsa, aşağıdaki maddeler aracılığı ile hakkını arama şansına sahiptir.
Kiracı hakları hakkında kısaca özet geçmek gerekirse ev sahibinin haklı bir gerekçesi olmadan kiracıyı kontrat süresi sona ermeden evden çıkaramayacağıdır. Bu ve diğer haklı gerekçeler, yasalar çerçevesinde belirtilmiştir. Mesela kiralanan mülk, bizzat sahibinin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu ya da kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer yakınları için lazımsa mülk sahibi, kiracının çıkmasını isteme hakkına sahiptir.
Borçlar Kanunu’nun 301. maddesine göre mülk sahibini, kira sözleşmesi boyunca mülkü hangi şekilde kiraladıysa aynı tutmakla mükellef tutulmuştur. Maddeye göre evin tadilat masrafları, mülk sahibinin kendisine aittir. Fakat, kiracı, evin yapı masraflarını kendi karşılayarak bu yolla kira bedelini daha düşük olarak ödeme hakkına sahiptir. Tabii böyle bir durumun gerçekleşmesi için öncelikle ev sahibi ile anlaşma yapmak ve tüm masrafları faturalandırmak gereklidir.
Eğer kiracı, sonradan oluşan problemler nedeni ile evden yeterince faydalanamıyorsa ev sahibinden bu problemleri giderilmesini talep etme hakkına sahiptir. Tadilat ve yapı problemlerinin daha sonradan ortaya çıkması ve kiracının lehine halledilmemesi durumunda kiracı, kira bedelinde indirim talep etme yoluna gidebilir.
Kira kontratları, aksi bir durum ya da istisnai bir durum olmaması halinde genel olarak kontrat sona erdiği tarihten 15 gün öncesine kadar, eğer yeni bir sözleşme hazırlanmamışsa otomatik olarak 1 yıl yenilenir.
Kiracı, isterse kiraladığı mülkü başka birisine kiralık olarak devretme imkanına sahiptir. Ancak mülke zarar vermemek şartıyla kiracı, mülkü devretme hakkında sahiptir. Fakat bunun için önce mülk sahibinden yazılı izin alınması lazımdır.
Kiracıların apartmana yönetici olması problem teşkil etmez. Bunun için kiracıların apartman kurulunda yapılan toplantılara katılması ve yönetici olmak için diğer apartman sakinlerinin güven oyunu almaları yeterlidir.
Sigorta ve vergi gibi ödemeler, eğer sözleşmede aksi belirtilmiyorsa koşulsuz mülk sahibine aittir.
Mülk sahibi, kiracıyı evden çıkarırken evi verdiği gibi yani kusursuz bir şekilde teslim aldıysa depozitoyu geri vermekle yükümlüdür.
Kiracı, zamanında ödenmeyen kiraları ödemekle yükümlüdür; ancak mülk sahibi, kiracısından kiranın geç ödenmesinden ötürü cezalı kira benzeri ekstra ödemeleri kesinlikle talep edemez. Kiranın ödenmemesi durumu süreklilik halini aldığı takdirde, ev sahibi, kiracıyı tahliye etmek için dava açma yoluna gidebilir.
Kiracı, hukuken zamanla eskiyen demirbaştan asla sorumlu tutulamaz. Örnek vermek gerekirse, zamanla eskiyen mobilyalar, cam çerçeveleri ya da solan duvarların bedeli kesinlikle kiracıdan talep edilemez.
Eğer kiracı oturduğu evden, kentsel dönüşüm nedeni ile ayrılacaksa kiracı, devletten 2 kira kadar yardım alma hakkına sahiptir. Bu konu hakkında daha fazla bilgi almak isteyen bireyler Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun 6306 Sayılı Uygulama Yönetmeliği sayfasına göz atabilirler.
Kontratı olmayan kiracının hakları da bu kanun çerçevesinde belirlenmiştir. Kısacası kiracı hakları, kira sözleşmesi yapılmamışsa da geçerlidir.
Kiracı Hakları İçin Nereye Başvurabilir?
Mülk sahibi ile kira ya da konut ve işyeri kuralları konusunda problem yaşayan kiracılar, istedikleri takdirde Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak problemin çözülmesi için işlemleri başlatabilir.
eTaşın ekibi olarak sizler için mutlaka bilmeniz gereken kiracı hakları konusuna ışık tutan çalışmamızı yaptık. Umarız faydalı olmuştur. eTaşın hizmetlerinden yararlanarak hızlı, güvenilir ve kolayca nakliyat işleminizi tamamlayabilirsiniz, daha fazlası için takipte kalın!